10 ciekawostek o Turcji!

Na zakończenie moich opowieści z podróży do Stambułu, chciałabym Was trochę zaintrygować😊W tym poście przedstawie Wam listę ciekawostek, które zaskoczyły mnie w czasie mojego pierwszego zderzenia z historią i kulturą Turcji. Ile z nich wy nie wiedzieliście 😉? 

1. KEMALIZM - Turcja - mimo że zamieszkują ją w 98% Muzułmanie - jest krajem sekularnym. Stało się to za sprawą tureckiego reformatora i wielbionego przez cały naród prezydenta Mustafy Kemala (Ataturka - Ojca Wszystkich Turków), którego kult w Turcji jest wszechobecny. W latach dwudziestych prezydent ustanowił republikę i wprowadził reformy modernizujące, liberalizujące, westernizujące i laicyzujące kraj, jednocześnie usuwając rozwiązania  z czasów osmańskich (likwidacja kalifatu, sądów islamskich, prawa szariatu, szkół duchownych, poligamii, strojów islamskich, w tym obowiązku zasłaniania twarzy przez kobiety itp.). Symbolem szeroko zakrojonych reform i partii Atatürka (Republikańska Partia Ludowa) było 6 strzał oznaczających republikanizm, populizm (rozumiany jako równouprawnienie obywateli, łącznie z kobietami), sekularyzm, rewolucjonizm (stworzenie nowego ładu społecznego), nacjonalizm i etatyzm (upaństwowienie gospodarki w odpowiedzi na kryzys lat trzydziestych).  Wprowadzono kalendarz gregoriański. Reformy dotyczyły także języka. Usunięto z niego wszelkie naleciałości arabskiego i zmieniono alfabet na łaciński. Mustafa Kemal wprowadził obowiązek posługiwania się nazwiskami. Sam przyjął nazwisko Atatürk, które nie mógł nosić żaden inny Turek. Na reformach Kemala bardzo zyskały kobiety - mogły oddawać głos w wyborach, kształcić się, załatwiać sprawy w urzędach i decydować czy chcą nosić hidżab czy nie.     

2. NUTUK - to 36-godzinne przemówienie Mustafy Kemala Atatürka wygłoszone w czasie Kongresu jego partii, które trwało od 15 do 20 października 1927 r. !

Źródło: turkiye.net

3. HIDŻAB - Turcja jest krajem świeckim na tej samej zasadzie co Polska. Kobiety mogą decydować o swoim stroju, aczkolwiek do niedawna hidżaby i inne islamskie kobiece okrycia głowy nie były mile widziane w urzędach państwowych czy na uczelniach. Dopiero od kilku lat można zobaczyć policjantki czy urzędniczki w chustach. Kobiety na stambulskich ulicach ubrane są bardzo różnie. Od topów i powycieranych dżinsów po czadory. Wszystko zależy od wychowania, podejścia do religii i wyznawanych wartości. 

4. TURECKIE TULIPANY - ta informacja może nieco zaburzyć wasze silnie zakodowane przekonania, ale... tulipany wcale nie są z Holandii, ale z Turcji! Hodowane od 1000 r. stały się jej symbolem (wielbili je sułtani uważając, że oznaczają one władzę, prestiż i bogactwo), widocznym m.in. na ozdobnych szklaneczkach do herbaty i innych pamiątkach. Holendrzy natomiast dostali tulipany właśnie z Turcji, podobno za pośrednictwem swojego ambasadora w Konstantynopolu. Do dziś co roku odbywa się w Stambule festiwal tulipanów w parku Gülhane!

5. WIRUJĄCY DERWISZE - czyli tradycyjny taniec polegający na szybkim kręceniu się wokół własnej osi (wirowanie) w charakterystycznym stroju (długa suknia i tradycyjne nakrycie głowy) połączony z medytacją. Derwisze wierzą, że taniec naśladujący ruchy ciał niebieskich wpłynie na ich duszę i zbliży do Boga. Wziął się od muzułmańskiego zakonu  z XIII w., który powstał w Konyi (jedno z najstarszych miast Anatolii) a inspirację do tego typu medytacji mnisi odnaleźli w twórczości sufickiego poety i mistyka Rumiego. W samym Stambule można znaleźć sporo ofert pokazów wirujących derwiszy (m.in. wieczorki tureckie na promach pływających po Bosforze).

6. ŚW. MIKOŁAJ POCHODZIŁ Z TURCJI - Mało kto wie, że ten uśmiechnięty staruszek w czerwonym wdzianku, który przeciska się przez Wasze kominy i zostawia prezenty pod choinką, urodził się w mieście portowym Patarze w Licji, czyli w dzisiejszej Turcji! Św. Mikołaj był biskupem Miry, czyniącym cuda, znanym ze swojej hojności wobec potrzebujących i niezłomnej postawy w obronie chrześcijaństwa. Kult św. Mikołaja spopularyzował się szybko również w Europie i stał się świętym dzieci, a opowieści o św. Mikołaju zaczęły się mnożyć i kojarzyć nierozerwalnie ze Świętami Bożego Narodzenia. Tak o to św. Mikołaj pochodzący z terenów południowo-zachodniej Anatolii przeprowadził się do Laponii!

7. HURREM - postać historyczna, znana nam z tureckiej opery mydlanej pt. "Wspaniałe Stulecie" jako bezwzględna Roksolana. W pałacu Topkapı można zwiedzać harem, gdzie mieszkała ta nieprzeciętna kobieta. Dzięki swoim intrygom, z konkubiny stała się sułtanową (wyszła za Sulejmana Wspaniałego) i zapewniła swojemu synowi tron. Teraz ciekawostka - podobno nazywała się Aleksandra Lisowska i pochodziła z ówczesnego Królestwa Polskiego!

 

8. MICKIEWICZ ZMARŁ W STAMBULE - Kto wiedział, że nasz wieszcz narodowy ostatnie chwile życia spędził w Konstantynopolu? Mickiewicz wybrał się do tego orientalnego miasta z pobudek politycznych, z misją utworzenia legionu polskiego, który miałby wspierać państwa zachodnie i biorącą odwet na carską Rosję Turcję. Mickiewicz spędził niecały miesiąc w Turcji. Zmarł w tajemniczych okolicznościach 26 listopada 1855 r. Podobno powodem jego śmierci była epidemia cholery (dzielnica w której mieszkał była uboga), aczkolwiek jedna z teorii mówi, że został otruty. W stambulskim Muzeum Sztuki Tureckiej i Islamskiej znajduje się oddział poświęcony pamięci o pobycie i śmierci Mickiewicza w tym mieście (Muzeum Adama Mickiewicza), a w domu w którym mieszkał jest muzeum z biegnącą prostopadle do niego ulicą imienia poety.

 
9. JÓZEF BEM TURECKIM BOHATEREM NARODOWYM - Bem wpisał się na stałe w historię trzech narodów - polskiego, węgierskiego i tureckiego. W 1849 r. po upadku powstania węgierskiego, Józef Bem przekroczył turecką granicę i aby móc dołączyć do armii sułtana, przeszedł na islam, otrzymał imię Murat i tytuł paszy. Podobnie jak Mickiewicz, liczył, że konflikt turecko-rosyjski będzie korzystny dla Polski, a wsparcie strony tureckiej przyczyni się do odzyskania niepodległości przez Polskę. Został wysłany do Aleppo, gdzie dowodząc wojsku tureckiemu, stłumił powstanie Arabów przeciwko chrześcijanom. W uznaniu jego zasług, władze tureckie mianowały go generałem swojej armii.

10. POLSKA WIOSKA POD STAMBUŁEM - Polonezköy jest położona na Północny Wschód od centrum Stambułu. Została założona przez Michała Czajkowskiego, na polecenie ks. Adama Czartoryskiego w 1842 r. (stąd jej pierwotna nazwa Adampol). Początkowo zamieszkiwali ją byli uczestnicy powstania listopadowego. Wójtem Adampolu tradycyjnie jest Polak, aczkolwiek stała się ona bardziej miejscowością turystyczną na weekendowy wypoczynek, a Polacy w niej stanowią mniejszość (ok. 100 osób, które starają się kultywować polskie tradycje).  

Źródło: polonezkoy.com

Zafascynowani? 😁 Uwierzcie mi, jeszcze wiele Was zaskoczy! Listę ograniczam do 10, resztę odkryjcie sami... już na miejscu 😉